Presidenti amerikan Donald Trump këtë javë ka ashpërsuar ndjeshëm retorikën ndaj NATO-s, ndërsa zemërimi i tij ndaj aleatëve evropianë po rritet për shkak të refuzimit të tyre për t’u bashkuar me luftën amerikane kundër Iranit. Ai ka deklaruar se “absolutisht” po mendon për daljen nga Aleanca, megjithëse nuk ka dhënë detaje konkrete.
Ekspertë të sigurisë kanë analizuar pesë skenarë të mundshëm për mënyrën se si Trump mund ta dobësojë ose ta shkatërrojë NATO-n:
1️⃣ Forcimi i retorikës dhe “tigri prej letre” – Trump vazhdon ta minojë rëndësinë e Nenit 5 për mbrojtjen kolektive, duke e quajtur aleancën “tigër prej letre”. Ekspertët paralajmërojnë se kjo dëmton besueshmërinë e NATO-s dhe inkurajon kundërshtarët si Putin dhe Xi Jinping ta testojnë aleancën.
2️⃣ Obstruksione brenda institucioneve – SHBA mund të përdorë veton për të bllokuar vendime në komitetet e NATO-s, të refuzojë pagesën e kontributeve ose të kërkojë modelin “paguaj e përdor”, duke kufizuar të drejtën e votës për vendet që nuk investojnë mjaftueshëm në mbrojtje.
3️⃣ Tërheqja e trupave nga Evropa – Trump mund të reduktojë praninë ushtarake amerikane në kontinent, por ligji e detyron të mbajë të paktën 76.000 trupa. Ekspertët mendojnë se një tërheqje e madhe është e pamundur, pasi trupat janë të nevojshme për operacione të tjera globale.
4️⃣ Bojkotimi i planifikimit ushtarak – SHBA mund të tërhiqet nga cikli katërvjeçar i planifikimit të mbrojtjes, duke ngrirë angazhimet ushtarake dhe duke lënë Evropën të mbushë boshllëqet në mbrojtjen ajrore dhe inteligjencën.
5️⃣ Dalja formale nga NATO – Ky skenar përballet me pengesa ligjore të mëdha. Trump do të duhej të merrte mbështetjen e dy të tretave të Senatit për ta aktivizuar Nenit 13 të traktatit. Një veprim i tillë do të shkaktonte padi nga shtetet dhe qytetarët demokratë, me gjasë pa mbështetje nga gjykatat.
👉 Këto skenarë tregojnë se tensionet mes SHBA-së dhe aleatëve evropianë janë në rritje, ndërsa retorika e Trump-it po e vë në pikëpyetje stabilitetin e aleancës më të madhe ushtarake në botë.
