Uashington, 19 dhjetor 2025 – Kongresi amerikan ka miratuar një regjim të ri sanksionesh të dedikuar për Ballkanin Perëndimor, i përfshirë në Aktin e Autorizimit të Mbrojtjes Kombëtare (NDAA) për vitin fiskal 2026. Ky ligj, i njohur si “Western Balkans Democracy and Prosperity Act”, kodifikon dhe forcon masat ndaj individëve dhe entiteteve që kërcënojnë paqen, stabilitetin dhe proceset demokratike në rajon.
Sipas dispozitave kryesore, Presidenti i SHBA-së është i obliguar të vendosë sanksione brenda 90 ditëve nga hyrja në fuqi e ligjit ndaj çdo personi të huaj që:
- Ndërmerr veprime që kërcënojnë paqen, sigurinë, stabilitetin ose integritetin territorial të vendeve të Ballkanit Perëndimor;
- Minon institucionet dhe proceset demokratike;
- Përfshihet në korrupsion të rëndë, duke përfshirë në emër të qeverive ose zyrtarëve aktualë/ish-zyrtarë;
- Shkel të drejtat e njeriut në mënyrë të rëndë;
- Pengon zbatimin e marrëveshjeve kyçe si Marrëveshja e Prespës (2018), Marrëveshja Kornizë e Ohrit (2001), Rezolutës 1244 të OKB-së, Marrëveshjeve të Dejtonit, si dhe vendimeve të Konferencës së Paqes në Londër (1995).
Sanksionet përfshijnë:
- Bllokimin e plotë të pasurisë dhe interesave financiare në SHBA ose nën kontrollin e personave amerikanë;
- Ndalim të rreptë vizash: Personat e sanksionuar shpallen të papranueshëm për hyrje në SHBA, vizat ekzistuese revokohen menjëherë, dhe anulohen çdo dokument tjetër hyrjeje.
Ky mekanizëm bazohet në autoritetet ekzistuese të Urdhrave Ekzekutivë (si EO 13219, 14033 dhe të tjerë), por i bën ato më të detyrueshme dhe të koordinuara. Ligji synon të dërgojë një sinjal të fortë kundër korrupsionit dhe ndikimeve malinje, duke riafirmuar mbështetjen amerikane për demokracinë, sundimin e ligjit dhe integrimin euro-atlantik të rajonit.
Me nënshkrimin e Presidentit Donald Trump më 18 dhjetor, NDAA 2026 – me një buxhet rekord prej rreth 901 miliardë dollarësh – hyn në fuqi, duke përfshirë edhe këtë pjesë specifike për Ballkanin Perëndimor. Analistët vlerësojnë se kjo do të shtojë presionin ndaj aktorëve që minojnë stabilitetin rajonal, në një kohë tensionesh gjeopolitike.
