TIRANË, 30 Dhjetor 2025 – Pas më shumë se një çerek shekulli nga botimi i parë, rikthehet në duart e lexuesit shqiptar vepra monumentale e historianit amerikan Bernd Fischer. Ky ribotim nuk është thjesht një akt fizik, por një përpjekje shkencore për të plotësuar boshllëkun e lënë nga historiografia e politizuar komuniste.
Pse ky libër është një “shuplakë” për historiografinë e vjetër?
Sipas Albert Rakipit, i cili shoqëron këtë botim me shënimet e tij, historia e Shqipërisë është manipuluar për dekada për të glorifikuar vitin “zero” të komunizmit, duke e paraqitur Mbretin Zog si një tradhtar që “shiti vendin”.
Mitet që rrëzon libri i Fischer:
-
Miti i arratisjes: Fischer dokumenton se largimi i Zogut në prill 1939 nuk ishte ikje nga frika, por një praktikë e njohur ndërkombëtare (si mbretërit e Norvegjisë apo Holandës) për të ruajtur legjitimitetin e shtetit në ekzil dhe për të mos firmosur dorëzimin para fashizmit.
-
Miti i “vjedhjes së floririt”: Libri sfidon akuzat propagandistike mbi arkën e shtetit, duke u mbështetur në dëshmi dokumentare dhe raporte diplomatike të kohës (përfshirë ato të SHBA-së).
-
Miti i “shtetit të prapambetur”: Fischer argumenton se Zogu ishte arkitekti që ngriti shtetin shqiptar nga hiçi (pa administratë, ushtri apo financa) duke e kthyer në një entitet sovran me kode ligjore evropiane.
Një titull i ri për një realitet të ri shkencor
Ndryshe nga botimi i parë, ky version mban titullin “Mbreti Zog dhe themelet e Shqipërisë moderne”. Ky ndryshim, i dakorduar mes autorit Fischer, Albert Rakipit dhe historianit Ilir Ikonomi, synon të reflektojë rolin e vërtetë të Zogut si “Babai Themelues i Shtetit Modern Shqiptar”.
Indoktrinimi që ende “gjallon”
Artikulli vë në dukje një fakt shqetësues: edhe në vitin 2025, brezat e rinj dhe një pjesë e elitës akademike vijojnë të jenë peng të narrativës së Enver Hoxhës. Rakipi përmend sarkazmën e Kadaresë në tregimin “Koha e shkrimeve”, ku edhe asimilimi i klorofilit lidhej me “regjimin antipopullor të Zogut”, si dëshmi e një çmendurie ideologjike që ka lënë gjurmë të thella.
“Nuk bëhet fjalë për idealizim të Mbretit, por për rishkrimin e historisë të çliruar nga ideologjia. 35 vjet pas rënies së komunizmit, është koha që faktet shkencore të zëvendësojnë shpifjet politike,” thekson Rakipi.
Faktet kyçe të qeverisjes së Zogut (1928–1939):
-
Krijimi i monedhës kombëtare dhe Bankës Kombëtare.
-
Hartimi i Kushtetutës së parë moderne shqiptare.
-
Hapja e shkollave në të gjithë vendin dhe kodifikimi i ligjeve.
-
Sigurimi i njohjes ndërkombëtare të Shqipërisë si shtet sovran.
