PRISHTINË, 16 Mars 2026 – Historiani dhe akademiku i njohur, Jusuf Buxhovi, ka rikthyer në vëmendje një debat të nxehtë mbi demografinë e Ballkanit. Sipas tij, dokumentet historike vërtetojnë se shteti serb, në hapat e tij të parë të pavarësisë ndërkombëtare, kishte një përbërje etnike krejtësisht ndryshe nga ajo që njihet zyrtarisht sot.
Shqiptarët dhe vllahët: Shumica e “padukshme” e vitit 1878
Buxhovi argumenton se në vitin 1878, kur Serbia u njoh si shtet në Kongresin e Berlinit, ajo nuk ishte një shtet etnikisht homogjen. Duke u bazuar në arkivat osmane dhe austro-hungareze, akademiku thekson se serbët nuk përbënin shumicën absolute.
“Kur Serbia u pranua si shtet, rreth gjysma e popullatës nuk ishte serbe. Shumicën në shumë zona e përbënin shqiptarët dhe vllahët,” deklaron Buxhovi.
Paralelja me Greqinë dhe “Arvanitët”
Historiani nuk ndalet vetëm te Serbia. Ai bën një krahasim me krijimin e shtetit grek (1830-1831), ku sipas tij, në shumë zona nuk kishte shumicë greke, por dominonin arvanitët. Ky konstatim vë në pikëpyetje mënyrën se si janë ndërtuar identitetet kombëtare në rajon përmes politikave shtetërore.
Drama e Muhaxhirëve: Pastrimi etnik i heshtur
Deklarata e Buxhovit vë në dritë tragjedinë e viteve 1877-1878, ku zgjerimi i Serbisë drejt jugut u shoqërua me:
-
Dëbime masive: Dhjetëra mijëra shqiptarë u larguan me dhunë nga rajonet e Nishit, Toplicës, Prokuples dhe Vranjës.
-
Muhaxhirët: Këta të dëbuar u vendosën kryesisht në Kosovë, duke mbetur në histori si dëshmitarët e gjallë të një ndryshimi të dhunshëm demografik.
Pse ka rëndësi kjo sot?
Për Buxhovin, këto fakte sfidojnë narrativat zyrtare të Beogradit dhe Athinës, të cilat i paraqesin shtetet e tyre si etnikisht të pastra që nga fillimi. Ky rilexim i historisë hedh dritë mbi rrënjët e vërteta të konflikteve në Ballkan dhe mbi origjinën e popullsisë në territoret që sot konsiderohen si “tokat e lashta” të fqinjëve.
