06 Mars 2026
Qumështi i deles po fiton një vëmendje të jashtëzakonshme vitet e fundit, duke u cilësuar nga ekspertët e Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH) si lloji më cilësor i qumështit. Megjithëse shpesh përdoret vetëm si bazë për djathërat, vlerat e tij ushqyese e bëjnë atë një “ilaç” të vërtetë për organizmin e njeriut.
Pse është kaq i veçantë?
Qumështi i deles dallohet për ngjyrën e bardhë të pastër, shijen e këndshme dhe mungesën e erërave të forta. Sipas studimeve, ky qumësht është shumë më i pasur me vitamina dhe proteina në krahasim me qumështin e lopës.
Kualiteti i tij varet nga tre faktorë kryesorë:
-
Gjenetikë: Raca dhe individualiteti i deles.
-
Fiziologjikë: Mosha e deles, numri i qengjave dhe faza e laktacionit.
-
Ekologjikë: Mënyra e ushqyerjes, klima dhe kushtet e rritjes.
Racat më të njohura dhe prodhimtaria
Laktacioni te delet zgjat nga 150 deri në 240 ditë, por sasia e qumështit ndryshon drastikisht varësisht nga raca:
| Raca | Origjina | Prodhimi i qumështit | Veçoritë |
| Frisiane e Lindjes | Gjermani | 500 – 600 litra | Konsiderohet raca më qumështore në botë; prodhon rreth 3 litra në ditë. |
| Pramenka e Travnikut | Bosnjë | 137 litra | Racë e fortë, e përshtatshme për mish dhe qumësht. |
| Cigaja | Rajonale (e vjetër) | 50 – 150 litra | Racë me përdorim të trefishtë: mish, lesh dhe qumësht. |
Fakte interesante mbi laktacionin
-
Kulmi i prodhimit: Delet arrijnë sasinë maksimale të qumështit në javën e 3-të ose të 4-të pas lindjes së qengjit.
-
Dallimi rajonal: Ndërsa racat elitare si ajo Frisiane kalojnë 600 litrat, racat tona lokale zakonisht prodhojnë mes 40 dhe 150 litrave për sezon.
Ekspertët shëndetësorë sugjerojnë që qumështi i deles duhet të zëvendësojë më shpesh produktet e tjera të qumështit në menunë e përditshme, falë tretshmërisë së lartë dhe densitetit të lartë ushqyes që ofron për fëmijët dhe të rriturit.
/ KOHANEWS
